Çò que fau 'qui, lo tornarai pas far un còp de mai, pense. Vau parlar d'un libre qu'es pas en occitan. Quitament pas en frances. En angles. E qu'es una gròssa produccion, dau genre a se trobar dins la 10 melhoras ventas en Englaterra en 2006. E, per ren adobar, qu'es un libre dins l'estil un pauc esoteric de Dan Brown (Da Vinci Code). Tres rasons per se damandar per quala rason un colhon se bòta a en parlar sus un fòrom occitan.
Per que queu libre concerna tots los occitans.
Per resumir, seguissem l'istòria d'una jòune arqueòlogua englesa, Alice Tanner, que descubrís un jorn un gròta au Pic de Solarac (pas luenh de Montsegur) emb dos cadavres dedins. Lèu, se va far entrainar dins una fòla istòria, liada, de près o de luenh, au Graal...
Autra espòca, autra persona. Alaïs Pelletier, Carcassonesa catara que parla occitan (es dich clarament per l'autora) deu resistir a l'invasion dau Sud per las armadas daus Crotzats. Sem en 1209 e lo Païs d'Oc va tombar, au faus motiu d'una eresia qu'embestia la Gleisa catolica.

Aqui la vesetz la relacion emb l'occitan ? Avem 'qui lo prumier libre de granda publicacion a parlar de l'occitan clarament, e l'autora, Kate Mosse (de pas confondre emb son omonime tòp-model...) esita pas a botar daus mots en lengadocian normalisat (pas tostemps, mas quò es pas tròp grèu...) dins son texte.
En mai d'aquò, vesem tot de las atrocitats de la Crotzada, e io tròbe quitament que lo libre es clarament anti-frances e pro-occitan, çò que pòt surprendre venent d'un englesa...
Personalament, ai 'gut paur dau pieger, quand ai començat de me rendre compte que l'autora nos disiá que los occitans de uei son los gardians dau Graal. E fin finala, non, quò vai, quò nos fai pas tròp de meschanta publicitat, e fau ben dire que la chercha dau Graal passa completament au segond plan, minjada per la psicologia daus personatges, l'istòria de la guerra... mas demòra tot parier lo motur de l'accion.
A mon biais, tenem aqui un "faus libre a la Dan Brown", la mencion dau Graal e lo titre misteriós (Labyrinth en engles e en frances) son nonmas 'qui per far venir lo monde...
E çò que lo fai demorar, qu'es l'escritura (la traduccion es d'una qualitat jamai visda per un libre "de gare", e sembla que lo traductor ensaie d'occitanisar los mots frances...), lo costat cinematògrafic (dins lo bon sens dau terme), l'originalitat scenaristica que consista a far evoluar en mesme temps l'istòria moderna e l'anciana (senhale l'estranha semblança dau noms de las eroinas, Alaïs = Alice, e Pelletier = tanneur = Tanner en engles...)...
Chausa estranha, manca a queu libre, la sola chausa que lo poriá renjar dins los "livre de gare-mistico-esoterico-fantastico-sentimentalo-graalien" : lo suspens... Mas empescha pas la lectura jusinca la fin.

Fau senhalar au passatge los libres e los autors/istorians qu'an servit a farjar queu roman : La Canso de la Crotzada, Gougaud, Claudi Marti, Ives Roqueta, Roquebert, Duvernoy, Nelli, Brenon, Le Roy Ladurie, e lo diccionari d'Andiu Lagarda...
Los que coneissen vesen ben que la chausida de l'autora pòt pas esser negativa per la causa occitana...

Io me pause fin finala una sola question : Per qué qu'es un englesa qu'a fach queu libre ? Per qué avem pas estat fotuts de nos adaptar a la mòda per far parlar de nos ? Per qué totjorn comptar sus los autres ?

Vos laisse sus quauques bocins de textes, de la prefaça, sola chausa que va pas traïr l'intriga e que montra l'ideia de l'autora :
"Quelles que fussent les motivations de l'Eglise catholique et des chefs temporels comme Simon de Montfort, la croisade albigeoise fut avant tout une guerre d'occupation, un tournant dans l'histoire de ce que serait la France d'aujourd'hui."
"Au moment où je rédige ces lignes, il existe dans la Cité une école qui enseigne le français et l'occitan. L'on peut aussi voir sur les panneaux indicaters les noms des viles et de régions dans leur appellation d'origine".

Quò fai totjorn plaser de legir aquò, subretot quand quò ven pas de quauqu'un a priori ocitanòfile...

P.S : Tòrne prener mon (long) messatge per botar un bocin dau libre, una discutida tenguda per un daus personatges, Audric Baillard (quò s'inventa pas ! ), un personatge que me fai pensar per mai d'un aspecte a Marti, a Roqueta (pas Max, Ives...), a Robert Lafon...
Veiqui sa pensada :

"Je dois vivre pour raconter l'histoire des gens de cette terre, entre montagnes et plaines. Pour m'assurer qu'elle ne meure pas avec eux. L'Histoire est écrite par les vainqueurs, les menteurs, les plus forts et les plus résolus. La vérité se découvre souvent dans le silence et les lieux tranquilles. [...] Guilhem de Tudèla écrivit pour les Français de fausses chroniques sur la croisade contre le pays d'oc qu'il appela La Chanson de la Croisade. A sa mort, un poète anonyme, sympathisant de notre pays, l'acheva et l'intitula La Canzo de la Cruzada. Notre véritable histoire.
Los mots, vivents. J'ai promis de dire la vérité, d'écrire ce qui s'est réellement passé en sorte que les générations futures aient connaissance des horreurs perpétrées sur nos terres en leur nom. Qu'elles ne soient pas oubliées."

E pensas pas qu'es un occitan qu'a escrivut aqueth libre ?

Vau pas dire qu'i ai pas pensat, seriá faus, mas en legir, l'ideia m'a quitat. Per la sola rason que jamai un occitan auriá d'un costat normalisat daus mots coma "madomaisèla" e de l'autre gardat de las expressions francesas coma "Noublesso de Los Seres". Pense qu'es una question d'onor...
I a una mena de naivetat, 'qui, qu'implica lo fach que lo libre siá forçadament escrich per un estrangier.

Totas mas refleccions sus lo subject son tombadas en veire lo siti de Mosse, http://www.mosselabyrinth.co.uk/ (atencion, qu'es en engles)
Es interessent per veire la genesi de l'òbra, en gròs coma una non-occitanista lo deven, coma òm arriba a escriure sus l'Occitania quand lo país dins lo quau òm viu refusa aquela istòria.

Precision : Mosse viu a Carcassona, aviá obludat de lo precisar, qu'es pertant una clau per comprener son libre...

E e quina lenga as tobat aqueth libre ? En francimand ? Pr'amor qu'ei vist que l'englès pòt estar revirat en occitan shens chepic ! Ua idèia de seguir ...

Òc, ai obludat de dire en quala edicion ai trobat queu libre : ai profieitat d'una re-edicion en "poche", au "Livre de Poche-Collection Thriller" per 8 euròs, qu'ai trobat per ensard... a la gara de Matabiau...
Es en frances, efectivament, e io vese pas l'interes de lo tradusir en occitan, ja per la rason materiala que per un libre que ganhet dos premis entau (British Book Award, tot parier !) los drechs son fòrça chars, puei la traduccion francesa es bona, auriam de mau a n'en far una entau en occitan. E puei qu'es escrich per los que coneissen pas dau tot l'istòria daus cataras, çò qu'es pas lo cas de l'occitanista-mejan...
Per quò, pense pas que i auriá un grand public per lo legir en occitan...

Conselhe donc de lo legir en frances (o en engles, per los que quò fai pas paur...) !
Auriá jamai cregut dire 'quò...

Ahh ! Ai legit aquet libre , i a un moment e ai amat !


* désolée pour les fautes en occitan, les vacances n'aident pas... pas taper moi!!*

T'inquieta pas, anerm pas te tustar dessus, as vist qu'aqui, dempuei que ses pas venguda, que i a de monde que se son inscrichs e que parlen pas tròp tanben ! Fau venir mai sovent...

huhu oc, es vertat ! ^^'

Legi sovent sus lo forum mes bloca enta responer en occitan !

Labyrinth es un roman anglés, l'ai legit dins la sia version originala. Aparentament, na Kate Mosse viu la mitat de l'annada a Carcassona, ont a aprés l'occitan amb d'amics d'enlai. M'a plan agradat, tot ben que la grafia que se'n servís es contradictòria, mas es pas qu'un detalh quand avèm l'escasença de far conéisser nòstra istòria e cultura al mond entièr. Aquel libre, me l'aviá conselhat una amiga brasiliana de São Paulo, que l'Occitània l'interèssa fòrça.

Ieu som d'acordi amb l'Esquirou; Caldria qu'aquelis libres siaguen revirats en lenga nostre. Perque se podria pas legir Lo Da Vinci Code en occitan? o de literature coma Zola, Hemingway, etc...?

sem pla d'acordi. Mès a que servis d'aprener l'occitan si avem pas la possibilitat de l'utilisar?

Soi plan d'accòrd ! Disi pas que ne cau pas, mes qu'ei hèra complicat..

Òc-es, qu'es fòrça complicat.
Efectivament, fau dau monde per zo far, e enquera aqui quò vai, mas fau daus sòus.
E vòle pas dire, mas las licencias coma Harry Potter e companhia, quò costariá tot plen mai char que çò que quò podriá tornar !
Subretot que los occitanistes interessats l'an desjá legit en frances, e an pas forçadament enveja de lo tornar legir en òc, nonmas per far plaser a IDECO !

Après, quò depen daus libres, e faudriá estudiar au cas per cas l'interes de revirar tau o tau libre en òc.
A mon biais, se fau concentrar sus l'edicion per los pitits, la revirada de libres estrangiers per los mens de 12 ans, per çò que son LO public que podriá esser interessat, e pas forçadament per los cors d'occitan (enquera que quò siriá una bona chausa). E aqui, parle pas de Harry Potter, pusleu de Roald Dahl...

a véder : la qualitat de l'edicion taus mainatges que's pòt trobar au bascoat : auferida de las largas, e qualitat tostemps, tot aquò per maisons d'edicion de las petitas, independentas e militantas... vertat que la situacion n'ei pas la medisha, m'enfin me sembra que cap aquò cau amirar....

Pense que per un còp, los occitans son pas en retard sus los autres. En terme d'edicion, sem plan. Vertat que los Basques an botat l'accent sus la literatura jòunessa, e per io quo es un exemple a seguir, vesem ben qu'en Euskal Herria, 'quò foncciona.

Plan en termi d'edicion ? Mes i a pas arren ! S'ei tà léger las obras deu Javaloyes, mercés plan !

T'assegure que en terme d'edicion sem plan en avança sus d'autras culturas ! Lo probleme mager, quo es la difusion, subretot, e se demoras sus Javaloyès, quo es perque quo es eu lo mai difusit... vertat que fau cherchar un pauc...

S'as de libes a presentar, esitas pas.

Beee... Ai un pauc vergonha mas ai dau mau a legir en queu moment, que siá en occitan o en frances...

Quan vedi l'edicion catalana e la loa possibilitat de legir casi tot ço que volen dens la loa lenga ( obra politica, romanesca, tau mainatge, obra estrangera, ect ect) que'm disi que si sem un drinot de retard... Mes bon apres de vertat que tot aquo es hort relatiu...
Mes totun que partatji pro lo punt de vista deu Matieu...

Segur qu'es dificile de revirar libres en occitan, per de rasons tecnicas, economicas etc... mès me fa mal al ventre de veser d "occitanistas" escriure en frances e pas trobar la revirada en occitan. Pensi per exemple a la Maria Roanet, o al Roquetta que fa una cronica en frances dins la "Despacha del Miegjorn" cada diumenge. Porià faire la meteissa causa per un jornalet occitan!